Güvercin

Ana Sayfa | Rastgele Konu | En Çok Okunanlar | Yeni Eklenenler | Makale Gönder

 Kategoriler

   Güvercin Bakimi
   Güvercin Genetigi
   Güvercin Hastaliklari
   Güvercin Irklari
   Güvercin Resimleri
   Güvercin Videolari
   Güvercin Yetistiriciligi
   Kuslar
   Ülkemizde Güvercinler
 

Güvercin

 

Güvercinler (Columba livia, güvercinler ve kumrulari içeren ailede 300’den fazla tür bulunur) az bir eforla yetistirilebilen dayanikli hayvanlardir. Yetistirildikleri bölgelerin disindaki farkli iklimlerde yasamlarini sürdürebilirler ve genellikle kilometre karelerce bir uçus alanina gereksinimi olan yemleri bulabilmek için uçarlar. Güvercinler küçük bir bas, iyi gelismis bir gögüs, yumusak ve yogun tüy örtüsüne sahiptir. Canli agirliklari 0.5-1 kg arasinda degisir. Bazi iri irklar 1.4 kg agirliklari ile küçük bir piliç kadar olabilmektedir. Bazi irklar et üretimi için gelistirilmislerdir. Bu irklar hizli gelisim gösterir ve genis gögüs yapilari nedeniyle daha fazla gögüs etine sahiptir. Evcil güvercinin vahsi atasi Avrupa ve Asya kaya güvercini veya kaya kumrusudur. Tüm dünyada yaygin olarak bulunur. Bunun yani sira, diger kanatlilarda oldugu gibi bazi güvercin irklari da insanoglu tarafindan yok edilmistir. Güvercin demekleri ve organizasyonlar yok olma tehlikesi altindaki bazi güvercin irklarini korumaktadir. Bir çok lokal irk bulunduklari bölgenin sartlarina uymustur. Vahsi güvercin türleri insan korkusunu hizla kaybeder ve hizla yaglanarak uçamayacak bir hale gelebilirler. Vahsi güvercinler halen tropik bölgelerle Yeni Gine ve diger bölgelerde bulunur ve eti için avlanir. Evcil güvercin mutedil iklimlerde ve tropik kusakta benzer basariyla yetistirilebilir. Adaptasyon kabiliyeti yüksek olan bu tür kurak ve nemli bölgeler de dahil olmak üzere dünyanin her bölgesinde yetistirilebilir. Bunun yani sira, soguk bölgeler etlik güvercin üretimi için uygun degildir. Sicak iklimler ise zararlilarin ve hastaliklarin artmasina neden olur. Güvercinin dogal yemlerinin büyük bölümünü tahillar olusturmakla birlikte meyve, yesil otlar f böcekleri de tüketir. Yasaminin ilk 4-5 gününde güvercin yavrulari güvercin sütü ile beslenirler. Güvercin sütü; hayvanin kursagindaki hücreler tarafindan yapilan bir salgi olup, yüksek bir yag ve dolayisiyla enerji içerigine sahiptir. Güvercin ve kumrudan baska kuslar arasinda yalnizca flamingolar bu tür bir salgi yaparlar.Genç güvercinlerin olagan üstü büyüme hizi ilk 8-1 0 gün içinde güvercin sütü tarafindan daha sonra ise ebeveynin kursaklarindan kusulan yari sindirilmis yemle saglanir. Genç kuslar ebeveynlerince yaklasik dört hafta kadar beslenir ve daha sonra yeni bir kuluçka dönemi için yuvadan kovalanirlar. Evcil güvercinde cinsel olgunluk yasi (ilk yumurta ile saptanan yas) 120-150 gündür. Güvercinlerde gelisim ve yumurta verimi üç yasindan sonra azalmasina ragmen, yasam süreleri 15 yil kadardir. Vahsi güvercinler yuvalarini genellikle kaya kenarlarina yaparlar. Evcil güvercin ise yuvasini binalarin çikintilarina, kuytu yerlere, dam saçaklarina yapar. Evcil türlerde genellikle çiftler yasamlari boyunca birlikte olurlar. Ancak bazen güçlü bir erkek, güvercinlikte bulunan disilerin birçogu ile çiftlesip yuva yapabilir. Her iki cins de yuva yapimi, inkübasyon ve yavrulara bakim konusunda esit sorumluluk yüklenir. Disi güvercin iki adet yumurta yapar. Damizlik bir çift bir yilda 8 kez yavru çikartir. Kuluçka süresi 17-19 gündür. Güvercinler geleneksel olarak güvercinlik olarak tabir edilen ve onlari avci hayvanlarin saldirisindan koruyan barinaklarda yetistirilir. Bu sistem hayvanlarin serbestçe uçmasina izin verdigi gibi hemen hemen insan müdahalesine hiç gerek kalmaz. Güvercinlikler ayni zamanda en pahali çiftlik gübresi olan güvercin gübresi elde etmek için de iyi bir kaynaktir. Diger yandan güvercinle tamamen kapali kümeslerde entansif olarak da yetistirilebilirler. Modem yetistiricilik sistemleri entansif yetistiricilige dayanmaktadir. Örnegin, ABDde güvercin çiftliklerinde 35.000 çiftin üzerinde damizlik kus bulundugu bildirilmektedir. Güvercin üretimi asla tavuk üretiminin yerini alamaz fakat anlamli bir yan gelir saglayabilir. Güvercinler baslica yaris (sportif) ve hobi amaciyla yetistirilirler. Bunun yani sira, birçok ülkede lezzetli ve pahali bir gida olarak tüketilmektedir. Güvercinler en erken 0.5 kg karkas agirliginda olmak üzere yumurtadan çikisi takiben 28 günlük olduklarinda pazarlanabilir. Bu yasta deri alti yag dokusu nedeniyle etleri gevrek ve lezzetlidir. Basta Kuzey Afrika ve Orta Dogu olmak üzere yüz yillardir yetistirilmektedir. Kuzey Amerikanin bazi bölgelerinde ve Avrupanin çesni (gourme) marketlerinde pahali bir çesni olarak satilir. Yetistirilmeleri için fazla bir alan gerekmedigi için sehirlerde de yetistirilir. Güvercinler genellikle pahali etleri için yetistirilirler. Genç güvercinler tüy gelisimi henüz daha yeni tamamlanip uçmaya baslamadan önce genellikle 21-30 günlükken kesilirler. Bu dönemde yenebilen et orani en yüksek seviyede olup, uçmaya basladiktan sonra et sertlesmeye baslar. Agirlik, irka, beslemeye ve diger faktörlere bagli olarak 340-680 gr asinda degisir. Güvercinler basta fizyoloji ve psikoloji olmak üzere bilimsel çalismalarda yogun olarak kullanilirlar. Ayrica dekoratif yapilari ve uçus yetenekleri nedeniyle pet hayvani olarak da beslenir. Güvercinlerin essiz eve dönüs yetenekleri Roma döneminden beri bilinmektedir. Bu kuslar 700 km uzakliktan kendi güvercinliklerine dönebilmektedir. Bu gün bile güvercinler mesaj tasimak için posta amaciyla kullanilmaktadir. Güvercinlerin bu özellikleri onlarin uyusturucu kuryeligi gibi kanun disi kullanimlarina da neden olmustur. Genç güvercinler hizli bir gelisim oranina sahiptir. Etleri oldukça lezzetli olup siklikla av kusu yerine satilirlar. Gevrek ve kolay sindirilen etleri nedeniyle yüksek fiyatlara alici bulurlar. Et üretimi amaciyla güvercin üretimi özellikle Avrupa ve ABDde yaygindir. Et için yetistirilen genç güvercinler uçma firsati bulamadan kesilir ve genellikle inkübasyon periyodu sirasinda disi ve erkek güvercinin (her iki ebeveynin) kursaginda üretilen güvercin sütünden baska bir sey tüketmezler. Genç güvercinler 26-30 günlük yasta uçmaya ve yuvalarini terk etmeye hazirken bu sirada yaklasik 500 g agirlikta olup, kesime hazirdirlar.

Irklar

Güvercinlerin birçok irk ve varyetesi mevcuttur. Et üretimine en uygun olanlari, White King ve Red Cameaudur. White King, King ailesinin bir üyesi olup, bundan baska Red King, Yellow King, Blue King ve Dun King gibi varyeteleri de vardir. Bunlarin renkleri farkli olmasina ragmen, büyüklükleri White King ile benzerdir. ABD orijinli olan White King kisa bacaklar ve genis bir vücut ile etçi irklarin genel görünüs özelliklerini tasir. Kafa oldukça büyüktür, deri pembemsi beyaz renktedir ve sik tüylüdür. Yetiskin kuslar 750-850 g agirliktadir. Cameau ailesinin bir varyetesi olan Red Cameau, White King kadar üretken bir varyete olmayip 650-740 g agirliktadir ve daha küçüktür. Red Cameauda tercih edilen renk koyu kestane rengidir. Dik bir omurga, kompakt vücut ve orta büyüklükte bir kafa yapisina sahiptir. Kanatlar ve kuyruk White Kingden daha genistir ve kuyruk yere sünür. Haberci güvercinler de etlik güvercin üretiminde kullanilabilmelerine ragmen, oldukça küçük ve uzun bacakli yavru verirler ve üreme güçleri yüksek degildir .

Barinak

Maksimum verim ve minimum hastalik riski için güvercinler kuru bir ortamda barindirilmali barinaklar tercihen kuzeydogu yönüne bakmalidir. Iyi bir havalandirma ve bol günes isigi barinaklarin kuru olmasini saglar. Tel örgü ile çevrili bir uçus alani kullaniliyorsa damizlik bir çift 0.4 m2 alana gereksinir. Barinaklarda entansif olarak yetistirilen güvercinler gezinme amaciyla %50 daha fazla taban alanina gereksinirler .Her bir barinaga 25-30 çift damizlik konmalidir. Akillica düzenlenmis bir baraka en ekonomik yapi seklidir. Uygun bir barakanin yüksekligi arkada 2 m ön kisimda 2.5 m olacak sekilde yapilmalidir. Barinak tabanina 7 cm kalinlikta dösenecek olan talas barinagin kuru kalmasina yardim eder. Drenaji kötü olan yerlerde barakanin tabani beton veya tahta olmalidir. Barinakta ve uçus alaninda tünekler bulunmalidir.

Yuva

Çift yuva esansiyeldir. Disi güvercin genellikle yavrular yuvayi terk edebilecek hale geldiklerinde yumurtlamaya baslar. Bu sirada erkek güvercin ise, yavrulari pazarlama (kesim) büyüklügüne ulasincaya kadar beslemeye devam eder. Bir güvercin çifti için hazirlanacak olan yuva kutusu 40 cm yükseklikte 60 cm genislikte olmali ve her yuva kutusu tam ortadan ikiye bölünerek 30 cm lik genislik saglayacak sekilde ikiye bölünerek bir çifte güvercine tahsis edilmelidir. Yuvalar 40 cm derinlikte olmali ve yuvalarin önüne 20 cmlik bir platform konarak kuslarin yuvalarina kolaylikla konmalari saglanmalidir. Yuvalik taslari temizlenme kolayligi bakimindan yuva kutusu içine konmalidir. Çam yapraklari(igneleri), saman ve talas gibi kaba materyal iyi bir yuva materyalidir. Yuva materyalinin barinagin ya da kümesin bir kösesine konmasi israf olmasina engel olur böylece güvercinler üreme dönemleri boyunca gerektigi kadar materyali buradan alabilirler.

Üretim

Damizliklar temel genetik bilgilerin isiginda seçilmelidir. Kayitlarin dikkatli tutulmasi (progeny test) seleksiyona büyük ölçüde yardimci olur. Bir çift damizlik güvercin yilda ortalama agirligi 450-700 g kadar olan 12 adet etlik güvercin yetistirmelidir. Reforme damizliklar bu standardin disindadir. Güvercinler alti aylik yastan itibaren çiftlestirilebilirler. Bazi disiler 10 yasindan sonra dahi üretkenliklerini devam ettirirken, bazi erkeklerin de bes yasindan sonra bile basariyla kullanildiklari bildirilmistir. Güvercinin yasini ve cinsiyetini söyleyebilmek zor oldugundan sertifikasyonlu satis yapan ciddi firmalardan satin alinmalidir. Disiler genellikle erkeklerden küçüktür ve daha narin bir kafa yapisina sahiptir. Disiler badi badi bir yürüyüs stiline sahiptir ve kuyruklarini erkekten daha dik tutarlar. Pelvik kemikler arasi diside daha genistir. Erkek daha iri ve agresif olup, gürültülü bir ötüse sahiptir. Üreme mevsimi sirasinda erkek sürekli kur yapmak için disinin çevresinde döner.

Damizlik Çiftler

Damizlik çiftlerin kendi eslerini kendilerinin seçmesine izin verilir veya zorla eslestirilir. Esler dogal çift kurma sirasinda erkegin disinin çevresinde kur yaparak dolasmasi ile ayirt edilebilir. Esler numaralanmis veya renkli bacak halkalari kullanilarak aile içi (inbreed) çiftlestirmelerden korunur .Zorlamali çift olusturulmasi isteniyorsa damizlik disi ve erkek güvercin birlikte kapali bir yuva kutusu içinde veya içinde suyu ve yemi olan uygun bir kümeste iki hafta süre ile bir arada tutulmasi yeterlidir. Çift kurmus damizliklarda çiftin mümkün oldugunca bozulmamasina çalisilmalidir ve yasamlari boyunca bir arada olabilirler. Isteksiz kuslar birbirinden ayrilmalidir. Yüksek verimli disilerin genç ve istekli erkeklerle çift kurmalari esansiyeldir. Sürekli bir .üretimi saglayabilmek için çiftlestirme de sürekli olmalidir. Her bir çift yilda 14 palaz yetistirmelidir. Ana üretim sezonu boyunca (ilkbahar ve yaz) bir çift güvercinden her 4 haftada bir pazarlamaya hazir palazlar elde edilmelidir. Palaz üretiminin, %60’i bu sezon sirasinda gerçeklestirilir. Yumurtaci tavuklarda oldugu gibi suni isiklandirma ilkbahardan sonbahara kadar pik Yumurta verime ulasabilmek için kullanilabilir. Suni isiklandirmanin palazlarda canli agirlik artisi üzerine etkisi yoktur.

Kuluçkadan çikis ve büyütme

Güvercin yumurtasinin inkübasyon süresi 17 gündür. Ilk ve ikinci yumurta arasinda kuluçkadan çikis süresi bakimindan 1-2 günlük fark olur. Her iki ebeveyn birlikte yuvayi hazirlar ve sirayla kuluçkaya yatarlar. Disi kus genellikle palazlar iki haftalik oldugunda tekrar yumurtlamaya baslar. Her iki ebeveyn de yavrulari beslemesine ragmen disi kus ikinci kez yumurtlamaya basladiginda palazlarin beslenmesi ile daha çok erkek kus ilgilenir. Palazlar yuvayi terk etmeden önce disi kus yumurtlamaya basladigindan palazlarin rahatsiz olmamasi ve kuluçkaya ara verilmemesi için yukarda açiklandigi gibi ikinci yuva temin edilmis olmalidir. Ebeveyn palazlari besledigi için kuslari rahatsiz etmeye gerek yoktur (gerçekte kuslar beslenmeleri sirasinda rahatsiz edilmemelidir) Ilk haftalarda palazlardan biri ölürse onun yerine ayni yas ve büyüklükte baska bir palaz konarak ebeveynin bunu da beslemesi saglanabilir. Bu durum palazsiz kalmis olan çiftin daha erken yumurtlamaya baslamasini saglar. Bu durumda örnegin yavrularindan birisi ölmüs olan çiftin diger yavrusu tek veya kendileri gibi yavrularindan birisi ölmüs olan diger bir çifte verilerek bu çiftin tekrar yumurtlamaya daha erken baslamasi saglanarak çifte verilerek ekonomik kayip azaltilmaya çalisilir. Ebeveynler hasta veya ölmüsse palazlar en az bir haftalik olmalari sarti ile zorla beslemede oldugu gibi elle beslenebilirler. Alternatif bir yol olarak dane yemlere su emdirilerek palazlar küçük dane yemlerle de beslenebilir. Damizlik amaçla elde tutulacak olan palazlar belirlenmeli ve daha sonra yeme ve içme faaliyetlerini ögrenmeleri için ebeveynleri ile birlikte yaklasik 6 hafta süreyle bir arada kalmalarina izin verilmelidir. Damizlik bir sürü olusturmak için palaz seçerken her bir yuvadan yalnizca en iri palaz seçilmez, aksi taktirde sadece erkekler seçilmis olabilir. Daha iri kuslar yönünde sürekli bir seleksiyon sürüde erkek oraninin disilerden daha çok olmasina neden olabilir.

Beslenme

Güvercinler yasaminin ilk 20 gününde diger kanatlilara oranla çok daha hizli büyürler. Ilk gidalari ebeveynlerinin kursaklarinda sentezlenen ve güvercin sütü adi verilen bir sivi olup, yavrularin agizlarina kusularak verilir. Güvercin sütü protein ve yag miktari yüksek koyu krem rengi ve kivaminda yari sindirilmis bir materyal olup, karbonhidrat miktari düsüktür. Yumurtadan Çiktiktan 20-40 gün sonra yavrular yem tüketebilirler. Diger kanatli türlerin aksine güvercinler toz formdaki yemi tüketemediklerinden verilecek olan dane yem, bütün halde, kaba kirilmis veya ezilmis olarak verilir veya ticari olarak hazirlanmis pelet yemler kullanilir. Birçok yetistirici tarafindan güvercinler;
1) komple pelet rasyon veya
2) pelet rasyon ile birlikte verilen dane yem ile beslenir.

En çok kullanilan dane yemler arasinda misir, bugday, dari ve bezelye gibi baklagiller bulunur. Daneler yemlikte karisik bir sekilde ya da kafeterya tipi bir yemlikte (her dane çesidi için ayri bir bölümün bulundugu) verilirler. Karisik yemleme yapildiginda güvercinlerin günde iki kez yemlenmesi önerilir. Her periyotta, 1 saat içinde bitirilecek kadar yem verilir. Güvercinler yem konusunda titiz olmamalarina ragmen, tamamen dane yemden olusmus diyetleri tercih ederler. Misir gibi iri daneler kirilarak verilebilir. Tablo-110da güvercinlerin besin maddeleri gereksinimleri verilmistir.

Tablo–110 Güvercinlerin besin maddeleri gereksinmeleri

Güvercin rasyonlarini yem maddelerinin fiyati ve piyasadaki mevcudiyetleri büyük ölçüde etkiler. Bunun yani sira sari misir ve bezelye gibi yem maddelerinin her zaman rasyonda bulunmasi arzu edilir. Güvercin rasyonlarinda yaygin olarak kullanilan yem maddeleri ve kompozisyonlari % olarak asagida verilmistir. (Tablo-111)

Tablo-111 Güvercin rasyonlarinda yaygin olarak kullanilan yem maddelerinin kompozisyonu

Güvercinler normal olarak tüy dökerler, yaz ve kisin çiftlesmediklerinden bu dönemde çiftlesme dönemindekinden daha düsük bir protein seviyesi yeterlidir. Sonbahar ve kis aylarinda rasyonlarinda daha yüksek protein seviyesi kullanilmasinin bir dezavantaji olmamasina ragmen ekonomik degildir. Bugday, misir, sorgum, kolza, fig ve dari gibi yem maddeleri birbirleri yerine ikame edilebilmesine ragmen ikame miktarlari rasyon protein seviyesini bozmamalidir. Tablo-112’de sonbahar/kis ve ilkbahar/yaz dönemleri için rasyon önerileri yer almistir. Güvercinler ya yemlikle beslenirler ki o taktirde beslenmeleri sinirlandirilamaz, ya da günlük olarak elden beslenirler. Yemlik kullaniliyorsa her kus için 5 cm’lik bir yemlik kenari saglanmalidir. Yemlik kullanimi isçilik giderlerini azaltirken, güvercinlerin de önlerinde sürekli olarak yem bulunmus olur. Fakat yem israfi ve fare sorunu ortaya çikar.

Tablo – 112 Mevsimine göre örnek güvercin rasyonlari

Toblo-113 Örnek mineral karisimi (ad libitum)

Elle beslemede kuslar günde iki kez beslenir ve verilen yem miktari yarim saat içinde bitecek kadar olmalidir. Güvercinlerin daha soguk havalarda ve palazlarini büyütürken yem tüketimlerinin artacagina dikkat edilmelidir. Tohum rasyonlarina ilaveten güvercinler mineral, vitamin ve grite gereksinir. önünde kolaylikla alabilecekleri mineral karisimlari mevcut olmalidir. A vitamini ve riboflavin katkilari fertilite ve kuluçka randimanini artirir. Yeminlerin taslikta ezilebilmesi için grit gereklidir. Farkli yem ham madde1erinin ayri ayri yemliklere konarak yapilan kafeterya tipi beslemede kuslarin kendi istedikleri yemleri seçmelerine izin verilir. Bunun yani sira, bu sistemde oldukça fazla yem israfi vardir. Güvercinler pelet yemlerle beslenebilir fakat peletle besleme bazi kuslarda kursak problemlerine yol açabilmektedir. Güvercinlerin yem tüketimi özetlenecek olursa;

- Damizlik 25 çift güvercin günlük olarak yaklasik üç kg yem tüketir,
- Bir çift damizlik güvercin yillik olarak yaklasik 45 kg yem ve dört kg grit tüketir ,
- Bir çift güvercin üreme çagina kadar 22 kg yem tüketir ,
- 500 gramlik bir güvercin palazi üç kg’lik bir yem tüketimi ile bu agirliga ulasir ve FCR 6:1 seklindedir.

Piyasada ticari güvercin yemleri mevcuttur. Tablo-114’de dane yemlerden olusan bir karisim ile birlikte ayri bir yemlikte serbest sekilde alabilecekleri bir mineral karisimi örnek olarak verilmistir.

Tablo-114/a Güvercinler için örnek rasyon (kg)

Tablo-114/b Mineral Karisimi

Ebeveyinler yavrulari kursaklarindan salgilanan güvercin sütü ile besler. Güvercin sütü koyu krema kivaminda yüksek proteinli bir salgidir. Yavrulara 10. günlük yastan itibaren uygulanacak bir zorlamali beslemeyle agirliklari arttirilabilir. Güvercinlere verilen dane yem rasyonu dört saat süre ile su emdirildikten sonra günde üç kez yavrulara elden verilir. Elden yemleme vakit kaybina ve isçilik giderinin artmasina neden oldugundan popüler bir metot degildir.

Su

Güvercinler yalnizca içmek için degil eksternal parazitlerden kurtulmak için suya gereksinir. Bir tek su kabi her iki amaç için yeterli olup, her gün temizlenmelidir. Çimento veya galvanizli saçtan yapilmis 1 m uzunluk 60 cm genislik ve 10 cm derinlikteki bir suluk bu amaca uygundur. Her damizlik çift için 2.5 cm suluk alani saglanmali ve suluklar gölgelik altinda olmalidir. Bir çift damizlik güvercin yilda 180 it su tüketir. Bir çok kusun aksine güvercinler suyu gagalarini daldirip emerek içer.

Parazit ve Hastalik Kontrolü

Yeterince banyo yapma firsati varsa eksternal parazitler minimumda tutulabilir. Güvercinler tavuklardaki bit, pire ve kene gibi parazitlerin aynilarina sahiptir. Bir önlem olarak yuva kutulari ve yuva materyali sprey veya toz ilaçlarla ilaçlanmalidir. Tahtalar yilda en az bir kez kreosol ile boyanmalidir. Bütün çiftliklerde hastaliklar minimumda tutulabilmesi için siki bir hijyenik program uygulanmalidir. Rutubet olusumu önlenmeli, kümesler düzenli araliklarla sik sik temizlenmeli ve zemine taze altlik veya kum serilmelidir. Bütün hasta kuslar sürüden izole edilmelidir. Ilaç ve pestisid seçiminde kullanim amacina dikkat edilmelidir. Iç parazitlerden Ascaridia galli güvercinlerde en yaygin rastlanan barsak parazitidir. Piperazine türevi ilaçlarin kullanimi bu parazitin etkili bir sekilde kontrol altina alinmasini saglar. Bu ilaç sürüye yem veya su ile verilebilir. Ilaçlar içme suyu ile verilmelid1r. Böylelikle toplam gereksinilen doz yalnizca birkaç saat içinde verilebilir. Doz orani kullanilan preparata göre degisiklik gösterir. Bitler en yaygin eksternal parazitler olup, yalnizca kus üzerinde yasayabilir. Konakçidan ayrildiklarinda ölürler. Birçok farkli bit tipi mevcut olup, en yaygin olani vücut bitidir. Bitler kuslarda genel bir güçsüzlük hali yaratmalarinin yani sira, canli agirlik artisi ile yumurta veriminin azalmasina da neden olurlar. Herhangi bir bit enfestasyonu toz veya sprey insektisidlerin kullanimiyla kolaylikla kontrol altina alinabilir. Kirmizi pireler (yanlis bir biçimde pire olarak isimlendirilen maytlar, (Dermanysus gallinae) güvercinlerde en çok problem olusturan parazitlerdir. Bunlar oldukça küçüktür ve çiplak gözle yapilan muayenede dikkatlice bakmayi gerektirirler. Kümesteki tahta çatlaklari arasinda yasar ve geceleri kuslara hücum ederler. Pireleri kontrol altina almak için tahtalari koruyucu bir boya ile boyamak ve kümesi amaca uygun bir pestisidle ilaçlamak gerekir. Güvercinlerin baslica hastaliklari arasinda; kronik solunum yolu hastaligi (chronic respiratory disease), ornitozis, kanser, çiçek, koksidiozis, tuberkülozis ve paratifo yer alir.

Kesim ve Isleme

Palazlar genellikle yaklasik 28 günlük yasta kesime hazir olurlar. Kanat altlari tamamen tüylenmis olmali, en azindan kanat altidaki tüy dipleri yolma isleminde kolaylik saglayabilecek büyükte olmalidir. Palazlarin canli agirliklari irka ve yetistirme sistemine göre degisiklik göstermesine ragmen, 450 ila 700 gram arasinda olmalidir. Kesimden bir gün önce aksam palazlar yuvalardan toplanarak kursaklarinin ve sindirim sistemlerinin ertesi güne kadar bosalmasi saglanmis olmalidir. Aksi taktirde kursak su ile temizlenerek yemlerin bosaltilmasi gerekir. Palazlar önce kesim tüneline girer ardindan jugular ven keskin bir biçakla kesilir. Palazlar islak ya da kuru olarak yolunabilir. Islak yolum yapilacaksa 55 C, deki suda 60 saniye bekletilerek tüylerin su emmesi saglanir. Yolma makinesinde 20-30 saniyede tüylerinden tamamen arindirilir. Suyu süzülen karkas daha sonra çelik veya metal masa üzerine konarak temizlenir. Tüketici talepleri dogrultusunda bu asamadan sonra kusun bagirsaklari çikartilir. Ticari isletmelerde kuslar bagirsaklari çikartilmaksizin New York tipi kesim olarak da pazarlanabilir. Tamamen temizlenmis kusta %74 randiman elde edilir. (%26 kesim kaybi), yalnizca kan ve tüyler ayiklandiginda ise, kesim randimani %87 olur (kayip %13). Palaz kesilip, yolunup ve iç organlar temizlendikten hemen sonra temiz su ile yikanir ve daha sonra vücut isisini kaybetmesi Için en az 1 saat süreyle buzlu su içerisinde bekletilir. Ticari üretim büyüklük ve kaliteye göre siniflandirilir. Daha sonra uygun bir materyal ile paketlenirler. Boyun alta ve gögüs yukari gelecek sekilde dizilirler. Palazlar bireysel olarak parsomen kagidi veya polietilen torbalara da sarilabilir. Kalin mukavva kutular içerisine 1 veya 2 düzine seklinde dizilerek pazara sevk edilirler. Palaz tek olarak, tombul yetiskin güvercin ise iki adet seklinde doldurulmus olarak servis edilir. Güvercin eti lezzetli olup, lezzet kaybina ugrayacagi için yogun ateste pisirilmemelidir .Güvercin birçok farkli sekilde hazirlanip servis edilebilir. Favori olan tavuk, ördek veya bildircin yemek tariflerini güvercin için de kullanilabilir. Farkli sekillerde pisirmek monotonlugu önlemek bakimindan gereklidir. Orta hararetteki ortalama pisirme süreleri asagidaki gibidir: Gril için: 20-35 dakika Güveç için: 1-1.5 saat Kizartma için: 25-35 dakika Genç kuslar soluk pembe bir deriye sahiptir. Gögüs elastik, boyun kalin, eti; yumusak, sulu ve lezzetlidir. En ideali kizartma ve gril yapimidir. Daha yasli kuslarin derileri daha koyu renktedir, boyun ince, ayaklar ince ve eti serttir. Lezzeti iyi olmasina karsin, güveç gibi sulu pisirme sekilleri daha uygundur. Güvercin eti, kesimi takiben lezzetini kaybetme egilimindedir bu nedenle kesimden kisa bir süre sonra tüketilmelidir.

Bakim

Güvercinler barinaklarina kolay alisir. Uçma telekleri koparilip hayvanlar kapali bir yerde bir süre için tutulup beslenirlerse buraya alisirlar. Yakalanmis olan güvercinler de benzer sekilde yeni barinaklarina bir hafta içinde alistirilirlar. Baslangiçta sabahlari az miktarda dane yem verilerek kuslarin barinagi benimsemeleri saglanir. Temizlenmesi kolay su geçirmez bir kümes güvercinler için uygun bir barinaktir. Bir çok geleneksel güvercinlikte topraktan yapilmis kaseler kullanilmistir. Buna en iyi örnek Türkiyede Kapadokya yöresinde kayalara oyulmus olan güvercinliklerdir. Asya ve Avrupa ülkelerinde tahtadan yapilmis güvercinlikler de yaygin olarak kullanilir. Tavuklarin tersine güvercinler kümeslerde toplu yasami tercih etmez bunun yerine her damizlik çift için iki adet yuva bulunan raflarda tünerler. Raflar genellikle kuytu köselere konur. Ticari güvercin irklari genellikle tamamen güvercinlikte barindirilir. Çevre sartlari ve bakim kosullarina bagli olmakla beraber yetistiriciler bir çift damizliktan yilda 12-14 güvercin yetistirmeyi umarlar. Güvercinlere günlük olarak taze içme suyu ve en az haftada bir kez banyo suyu saglanmalidir. Yavrular yetiskinler tarafindan regurgitasyonla beslendiklerinden yetiskinlere sürekli olarak bol ve taze içme suyu saglanmalidir. Öksüz yavrular yem tüketebilecekleri yasa kadar yumurta sarisiyla beslenebilirler. Tüm kanatlilarda oldugu gibi kümes kosu1larinda yasayan güvercinlere de dengeli rasyonlar verilmelidir. Kirilmamis tüm dane yemlerden olusan bir karisim maksimum üretim için verilebilir. Verilecek olan dane yemler kuru ve küfsüz olmalidir. Güvercinler toz yemi yeteri kadar tüketemezler. Fasulye, bezelye gibi protein miktari yüksek yemler yaygin sekilde ku1lanilir. Kuslarin yiyecek bulmalari için her gün serbest birakildigi ekstansif sartlarda kümes gereksinimi yoktur. Buna karsin, kümes gibi kapali bir ortamda entansif sartlarda yetistirildiklerinde 2000 çift güvercin için yarim hektarlik bir alan yeterlidir. Serbest uçusa izin verilen güvercinler bir çok evcil kanatli ile karsilastirildiginda yem bulmak için istedikleri yere uçabildiklerinden daha fazla bir otlama alanindan faydalanirlar. Güvercinlerin besin maddeleri gereksinimleri diger kanatlilarinkine benzerlik gösterir. Güvercin yetistiriciligi fazla bir özen gerektirmez. Hemen hemen hiç bir yerde güvecin eti tüketimine karsi bir tabu yoktur .Güvercin etinin fiyati yüksek olup, pazar talebi süreklidir. Güvercin eti diger etlerle karsilastirildiginda daha fazla oranda eriyebilir protein ve daha az oranda konnektif doku içerir. Bu nedenle hasta ve sindirim sistemi bozuklugu olan insanlar için diyetetik karakterdedir. Bir çok meraklinin belirttigi gibi yaris güvercinlerinden de lezzetli et elde edilir. Güvercinler az sayida hastaliktan etkilenir. Bunun yani sira, barsak kurtlari, bit, diare (koksidiyozis), kanser (trikomoniazis) ve salmonella (paratifo) bir çok. evcil kanatli da görülen hastaliklar güvercinlerde de görülür. Salmone1la bir çok sürüde düsük seviyede seyreder ve kuslar strese girdiginde enfeksiyon alevlenir. Tavuklar için uygulanan tedavi güvercinler için de geçerlidir. Genis bir alanda uçarak dane yem ve diger yemleri tükettiklerinden güvercinler çiftçilerle iyi geçinemezler. Gerçekten de 13.yy. da Avrupada aristokratlarin güvercinleri ekilen tohumlari hizla yedikleri için çiftçiler tarafindan sikayet konusu olmustur. Öte yandan, genis kursak kapasitesine sahip güvercinler büyük toprak sahibi olan derebeylerin tarlalarindan dane çalmak için de yetistirilmistir. Bu güvercinler eve döndüklerinde sahipleri olan fakir köylülerce kursaklari bosaltilip getirdikleri bugdaydan ekmek yapilmaktaydi. Güvercin yetistiriciligi bazi problemleri de beraberinde getirir. Güvercinler her yere gübrelerini birakir, bazilari tarafindan çok gürültücü bulunur ve az sayida insan güvercin tozuna karsi siddetli bir allerji gösterir. Güvercinliklere insan da dahil olmak üzere her türlü avci hayvan dadanabilir bu nedenle önlemler alinmalidir. Güvercinlikler yumurtalarin ve yavrularin baslica düsmani olan farelere karsi iyi korunmus olmalidir. Kuluçkadaki güvercinler yavrularinin mümkün olan en yüksek canli agirlikta büyütebilmek için yüksek miktarda proteine gereksinirler.

Haber Güvercinleri

Bir çok insan haber tasiyan güvercinleri geçmisteki bir uygulamanin antik bir kalintisi olarak görmektedir. Fakat bazi ülkelerde (gelismis ve gelismekte olan) haberci güvercinlerin kullanimi tekrar ortaya çikmis ve rutin olarak kullanilmaya baslanmistir. Bu konudaki yeni teknikler ise, eskisinden daha etkili bir sekilde uygulanmaktadir. Örnegin, geçmiste güvercinler yalnizca tek bir rota üzerinde rinde uçmakta, barinaklarindan alinan güvercinler bir süre sonra götürüldükleri yerden salinarak eski yerlerine dönmeleri saglanmaktaydi. Bu durum çok sinirli bir kullanim sagliyordu. Güvercinlerle ilgili bilgilerin artmasiyla güvercinlerin mesajlari götürdükten sonra tekrar baslangiç istasyonuna dönebildikleri saptanmistir. Böyle bir egitimle güvercinler mesajlari götürdükten sonra tekrar yuvalarina geri Dönmektedir. Bu islem günde iki kez yapilabilmektedir. Bu uygulamanin püf noktasi kuslarin yemlendikleri yerin bir istasyon, yuvalarinin yeri ise, diger istasyon olmasidir. Güvercinler böyle bir günlük çalismayi 160 km den daha uzun bir mesafede yapabilmektedir. Böyle bir istasyonda güvercinleri gözlemek için personel bulundurmaya gerek yoktur. Yalnizca içeriye açilan (tek yönlü) bir kapisi olan güvercinlik yeterlidir. Güvercinlerin tekrar uçurulmasi için bir personelin buraya gelmesi gerekir böylelikle getirilmis olan mesajlar daima bulunur. Böyle bir güvercinlikte yeteri kadar tünek bulunmalidir. Böyle bir sistem Puerto Rico ve Guatemala da uygulanmaktadir. Telefonun olmadigi daglik alanlarda ve mesajlarin saatler süren büyük zorluklarla ulastirilmaya çalisildigi sert cografi bölgelerde mesajlar bu sekilde yollanabilmektedir. Bazi yerlesimler dogal felaketler, askeri veya terörist saldirilar gibi umulmayan faaliyetlerce izole edilebilir. Bu gibi durumlarda güvercinler can kurtaricidir. Örnegin, Puerto Rico da arabalarin köyden sehre 1.5-2 saatte aldiklari yolu güvercinler 20 dakikada almakta ve köylülerin gereksindikleri bazi ilaçlari tasiyabilmektedirler. Haber güvercinlerinin uzaklara ve hizli uçmalarinin yani sira, et üretimi amaciyla yavrularindan da faydalanilir. Güvercinler yaris amaciyla veya lezzetli et kaynagi olan genis pektoral kaslari içip yetistirilirler. Bir çift haber güvercini bir yilda mesaj tasimada kullanilmayan ve 28 günlük yasta kesilen 12-16 yavru yetistirir. Haberci güvercinler ile ilgili bir diger örnek Fransadan verilebilir. Buna göre siyah-beyaz haberci güvercinler her gün Fransanin kuzeybati kiyisindaki Petit Gendarme kasabasindan 23 kmlik yolu uçarak hastaneye kan tasimaktadir. Güvercinlerin gögüslerinde özel bir kosuma sarilarak yollanan kan tüpleriyle hastanede basit, etkili ve ekonomik bir sekilde kan testleri yapilabilmektedir. Iki güvercine ortalama 40 g agirlikta her ikisi de ayni kani içeren test tüpleri baglanmaktadir. Bu servis özellikle turist akiminin oldugu yaz mevsiminde trafik kazalarinin arttigi dönemde deger kazanmaktadir. Kuslar, Granvilli yöresiyle Avranches hastanesi arasindaki 27 kmlik yolu hazirlanma süresi de dahil olmak üzere 11 dakikada kat edebilmektedir. Akaryakit fiyati yüksek olan Fransa da bir kaç misir danesiyle yönetilen böyle bir operasyonun ekonomik degeri oldukça büyüktür. Bazen hava durumu olumsuz bir faktör olabilir. Yogun sis varliginda güvercin timi yere konmak zorunda kalabilir. Türkiyeden verilebilen bir baska örnekte ise, güvercinler takimlar halinde Istanbuldan Adapazari veya Izmite getirilerek serbest birakilmakta ve bu sirada girilen bahislerde hangi takimin daha önce evine varacagi tahmin edilerek yarismalar düzenlenmektedir. Ayrica Urfa yöresinde güvercinlerin boyunlarina çengelli ignelerle boncuk veya nazarliklar asilmasi da yine Türkiyeye ait folklorik bir özelliktir.

Yazan: Doç. Dr. Hakan Muglali
Kaynak: “Kanatli besleme Dinamigi ve Biyogüvenlik” Sayfa, 369-381

 
 

© 2010 Guvercinler.info Güvercin Makaleleri Her Hakkı Saklıdır

Hayvanlar Alemi
Hayvan Resimleri - Hayvan Videoları - Komik Videolar - Canlı Radyolar - Mercan Dünyası - Rüya Tabirleri - Canlı Tv